فرخ‌پيروز ( ح 466 ك ) ، خيم و خوى فرخ‌مرد ، پنج خيم روحانيان ، داروى خورسندى ( كه ياد شد ) ، خويش‌كارى ريدكان ، اندرز كنم به شما كودكان ؛ و جز اين‌ها دوازده قطعهء ديگر كه اغلب پس از دورهء ساسانى نوشته آمده‌اند . « 1 » ( 14 ) . يادگار بزرگمهر / پندنامك وزرگ مهر بوختگان ( ح 1760 ك ) كه آن را براى خسرو انوشروان ( 531 - 579 م ) تدوين نموده ؛ و در گنج شاهيگان نهاده بوده است . پيشتر گذشت كه بزرگمهر بختگان وزير انوشروان را همان برزويهء طبيب مترجم كتاب كليله و دمنه دانسته‌اند كه هر دو مانوى مذهب بوده‌اند . همچنين ، كريستن‌سن حكايات راجع به بزرگمهر بختگان را تقليدى از افسانهء حكيم « احيقر » آرامى ( سدهء 7 ق . م . ) دانسته ، گويد كه پندنامك منسوب به دو در سدهء دوم ق / نهم م تأليف يا تدوين شده است . ولى اين نصايح كه از زبان بزرگمهر نقل شده ، قسمتى مأخوذ از كليله و دمنه ( برزويه ) و بخش ديگر اقتباس از اندرزهاى قديم‌تر است « 2 » . متن پهلوى يادگار بزرگمهر به گونهء پرسش و پاسخ است كه از ديرباز مورد عنايت بوده ، حكيم فردوسى طىّ فصلى به عنوان « پند دادن بوذرجمهر نوشين روان را » تقريبا تمام آن را با رنج بسيار در شاهنامه بنظم آورده است « 3 » . تحريرهاى چندى هم به فارسى از آن در دست است « 4 » ، كه يكى از آنها منسوب به ابو على ابن سينا با عنوان « ظفرنامه » معروف باشد ( طبع دكتر غلامحسين صديقى ) . عجيب است كه ابن نديم از اين « پندنامهء » مشهور بزرگمهر يادى نكرده ، الّا آن كه « كتاب مهرزاد / مهرآذر جشنس فرمدار به بزرگمهر بختگان » ( تأليف ابو الحسن على بن عبيدهء ريحانى زنديق ، ح 200 ق ) را در جزو اندرزنامه‌ها نام برده است [ الفهرست ، ص 133 و 377 ] . اما ابو العباس احمد بن طيّب سرخسى ( م 286 ق ) در كتاب الملوك خود

--> ( 1 ) Grundriss der Iranischen philologie , Il , pp . 113 , 115 . / مجموعهء مقالات دكتر معين ، ج 1 ، ص 185 - / 186 زبان پهلوى ( آموزگار - تفضلى ) ، ص 26 . / چند متن كوچك پهلوى ( دكتر ماهيار نوابى ) ، نشريهء دانشكدهء ادبيات تبريز ، سال 12 . ( 2 ) . ايران در زمان ساسانيان ، ص 76 . / مجموعهء مقالات معين ، ج 1 ، ص 185 . / Zoroastrian Problems , p . 228 . ( 3 ) . يادگار بزرگمهر ( متن پهلوى و ترجمهء فارسى ) و مقايسهء آن با شاهنامهء فردوسى ، از ماهيار نوابى ، نشريهء ادبيات تبريز ، سال 11 . ( 4 ) . رش : جاودان خرد ( مسكويه ) ، مقدمه ، ص 6 و 24 . / خردنامه ( به كوشش منصور ثروت ) ، ص 62 . / زبان و ادبيات پهلوى ( تاواديا ) ، ص 138 .